Dlaczego towarzyszenie?
- Szacunek dla autonomii tych, którym pomagasz = oddawanie ludziom ich własnej odpowiedzialności.
- Obecność tu i teraz = bycie, wsparcie, rozmowa, mierzenie z rzeczywistością, zadawanie pytań, wspólne stawianie czoła wyzwaniom.
- Tworzenie jakościowej relacji pomocowej = satysfakcja, nauka nowych kompetencji.
Towarzyszenie w praktyce
Aby lepiej wyobrazić sobie proponowaną dynamikę, posłużę się analogią relacji pomocowej do spaceru:
Na spacerze: Obie osoby idą razem, ale czasem jedna zwalnia, by podziwiać widok, a druga dostosowuje krok.
W relacji: Dopuść, że druga osoba może mieć inne tempo działania lub radzenia sobie z emocjami.
Na spacerze: Gdy jeden ciągle przyspiesza, a drugi ledwo nadąża – to męczące dla obojga.
W relacji: Jeśli tylko jedna osoba dostosowuje się do drugiej, pojawia się nierównowaga.
Na spacerze: Możesz na chwilę zboczyć, by zerwać kwiaty, ale potem wracasz do towarzysza.
W relacji: Zdrowe granice pozwalają czasem zająć się sobą, bez poczucia winy.
Na spacerze: Możecie iść do konkretnego celu lub po prostu iść razem bez celu głównego, a jedynie z kilkoma pobocznymi.
W relacji: Czasem wystarczy być obok (długoletnie współprace bez perspektywy na zakończenie).
Na spacerze: Gdy zauważasz, że druga osoba potknęła się o korzeń - pytasz: „Wszystko ok?”.
W relacji: Reagujesz na sygnały (np. zmianę tonu głosu, miny, postawy ciała), zamiast je ignorować.
Jak dbać o towarzyszenie w relacji?
Regularnie pytaj siebie:
- Czy mam przestrzeń, na to co dziś jest zaplanowane? Co mogę z tym zrobić?
- Jak mogę lepiej zadbać o siebie? O swoje granice?
- Jakie są moje mocne strony? Jak mogę je rozwijać?
- Co sprawia mi najwięcej trudności? Co mogę z tym zrobić?
- Czego dziś się nauczyłam o sobie lub o innych?
- Co zmieniłbym_abym w dzisiejszym dniu gdybym mógł_ogła go powtórzyć?
- Co dziś mnie zdenerwowało? Dlaczego?
- Czego dziś się bałem_am? Czy ten strach był uzasadniony?
- Jaki błąd dzisiaj popełniłem_am? Co mi to uświadomiło?
Prowadzenie jakościowego dialogu wewnętrznego jest istotnym czynnikiem dbania o samego_ą siebie. ŁATWIEJ TOWARZYSZYĆ, kiedy:
-
potrafisz określać i zaspokajać własne potrzeby,
-
dajesz sobie przestrzeń na odczuwanie i wyrażanie emocje
-
potrafisz dokonywać konstruktywnej autorefleksji.
Zapraszaj do współtworzenia relacji:
- Jak chciałby_ałaby Pan /Pani, żeby wyglądała nasza współpraca? Co jest dla Pana /Pani ważne?
- Jakie ma Pan /Pani pomysły na to, co mogłoby w tej sytuacji pomóc? Jakiś rozwiązań Pan /Pani już próbował_a?
- Ma Pan /Pani prawo “nie wiedzieć”. Proponuję, abyśmy wspólnie poszukali_ły odpowiedzi.
- Jakie jedno małe działanie mógłby_aby Pan /Pani w tym tygodniu zrealizować? Czy mógłbym_mogłabym w tym jakoś pomóc?
- Mam kilka pomysłów. Proszę zdecydować, który z nich chciałby_ałaby Pan /Pani wypróbować. Jeśli ma Pan /Pani własne propozycje - chętnie ich wysłucham.
- Czy to co teraz robimy (/nad czym pracujemy /jak często się spotykamy) jest dla Pana /Pani odpowiednie (pomocne /wystarczające)? Co chciałby_ałaby Pan /Pani zmienić?
Oddanie odpowiedzialności tym, którzy są jej właścicielami faktycznymi pomaga obu stronom. Tobie - bo nie dźwigasz nie swoich ciężarów, Twoim podopiecznym - bo pokazujesz im jak to robić.
Prowokuj refleksję, zachęcaj do dialogu, szanuj granice:
Przykłady:
Jeśli ktoś mówi: “Chciałbym być wreszcie szczęśliwy!” - zapytaj “Co mogłoby dać Panu w tej chwili szczęście?”, “Po czym by Pan poznał, że jest szczęśliwy?”, “Kiedy ostatnio był Pan szczęśliwy?”.
Jeśli ktoś mówi: “Nie wiem po co Pani tu przychodzi, przecież u mnie jest normalnie, nic się nie dzieje” - odpowiedz “Rozumiem, że Pani zdaniem moja obecność tutaj jest bezzasadna, moim zdaniem jest inaczej, chętnie z Panią o tym porozmawiam. Być może dojdziemy do jakiś wspólnych wniosków. Może Pani mnie przekona, może ja przekonam Panią, może przekonamy się wspólnie, albo nie przekonamy się wcale. Ja jestem gotowa to sprawdzić.
Jeśli ktoś mówi: “Nie chcę o tym rozmawiać” - odpowiedz: “Rozumiem, jeśli kiedyś zmieni Pan zdanie - zachęcam do rozmowy. Jeśli nie ze mną to może z przyjacielem, członkiem rodziny lub specjalistą zdrowia psychicznego.”
Pozwalaj sobie:
- Na bycie niedoskonałym_ą - Rozwianie kompetencji interpersonalnych to długi i nieidealny proces, a na dodatek prawdopodobnie nie ma końca.
- Na emocje - to normalne, że reagujesz na różne sytuacje w różny sposób; że jednych lubisz bardziej, a innych mniej; że pewne sytuację wyprowadzają Cię z równowagi, a inne dają spełnienie i satysfakcję.
- Na rozwój - rozwój to zmiana, a zmiana bywa trudna. Czasem, żeby coś zmienić trzeba zakwestionować dotychczasowe. Odwagi! Skoro wymagasz tego od swoich klientów - Ty też dasz radę.